Spot İdrarda Bulunan Kreatinin Maddesinin Normal Değerleri ve Referans Aralığı

Spot idrarda bulunan kreatinin maddesinin olması gereken normal değerleri ve yaşa göre değişkenlik gösterebilen referans aralıkları hakkında bilinmesi gerekenler yazımızda.

Spot İdrarda Kreatinin

Spot idrarda saptanan kreatinin maddesi, kaslarımızın normal hareketleri ve kas kasılmaları esnasında gerekli olan kreatin maddesinin yakılmış halidir. Bu madde atık bir maddedir ve vücudumuzun normal işleyişinde herhangi bir rolü ve gereksinimi yoktur. Bu yüzden de hiçbir değişime uğramadan kan yoluyla böbreklere taşınır ve böbreklerde filtre edilerek idrar yoluyla vücudumuzdan atılır. 

Spot idrarda kreatinin ölçümü karın travmaları sonrasında oluşabilecek olan mesane yırtıklarının ayırıcı tanısında ve ileri derecede böbrek yetmezliklerinin ayrımında kullanılmaktadır. Ayrıca böbrek fonksiyonlarının değerlendirmesinde ve kan hastalıklarının ayırıcı tanısında da bilgi vermektedir. 

Spot idrar üzerinden yapılan testlerde çıkan kreatinin değerleri yüksekliği hastaların yaş, boy, kilo ve kas kitle endeksi değerlerine göre değişkenlik gösterebilmektedir. Örnek vermek gerekirse, zayıf ve yaşlı bir kadında böbrek yetmezliği olmasına rağmen test sonucunda kreatininin miktarı normal değerleri ve referans aralığında çıkabilir. Spot idrarda saptanan kreatininin düzeyi özellikle yüksek tansiyon ve şeker hastalığı gibi böbrek hasarına yol açabilen hastalıklara sahip olanların durum tespiti için hayati önem taşımaktadır. Aynı zamanda spot idrarda yapılan kreatinin ölçüm testlerinde değerlerin düşük çıkmasının hiçbir klinik önemi bulunmamaktadır. 

Spot İdrarda Kreatinin Değerleri ve Referans Aralığı

Spot idrarda kreatinin hesaplaması için hastalardan 24 saatlik idrarı istenmektedir. İstenen 24 saatlik idrar örnekleri dört, sekiz veya 12 saatlik aralıklarla toplanabilir. 24 saatlik istenmesinin sebebi ise böbreklerin kreatinin miktarlarının yüksekliği ve çalışma yoğunluğunun gün içinde sürekli değişkenlik göstermesidir. Günün herhangi bir saatinde alınacak idrar örneği yanıltıcı olmaktadır. Spot idrarda bulunan kreatininin yaşlara göre normal değerleri şu şekildedir;

  • 0-3 ay erkek / bayan : 0.02 – 0.10 g/24 saat
  • 4-11 ay erkek / bayan : 0.10 – 0.50 g/24 saat
  • 1-3 yaş erkek / bayan : 0.10 – 0.60 g/24 saat
  • 4-12 yaş erkek : 0.20 – 0.80 g/24 saat
  • 4-12 yaş bayan : 0.10 – 0.60 g/24 saat
  • 13-15 yaş erkek : 0.40 – 1.10 g/24 saat
  • 13-15 yaş bayan : 0.30 – 1.10 g/24 saat
  • 15+ yaş erkek : 0.80 – 1.80 g/24 saat
  • 15+ yaş bayan : 0.60 – 1.60 g/24 saat

Spot idrarda bazı etkenlere bağlı olarak kreatininin değerleri yükseliş ve düşüş göstermektedir. Egzersiz, akromegali, gigatizm, enfeksiyonlar, diabet, hipotiroidizm ve aşırı et tüketimi kreatininin miktarının yüksekliği ile sonuçlanır. Hipertiroidizm, anemi, paraliz, muskuler distrofi, kas kütlesinde azalmaya neden olan hastalıklar, kasları etkileyen enfeksiyon hastalıkları ve metabolik hastalıklar, ilerlemiş böbrek hastalıkları, lösemi ve vejeteryan diyet gibi etkenler de normal değerlerin düşmesine neden olmaktadır. Spot idrar aynı zamanda böbreklerin durumu ve stabilizasyonu hakkında detaylı bilgiler edinmeyi mümkün kılan mikroalbüminn testlerinde de kullanılmaktadır. Böbreklerde kanda bulunan atık maddeleri süzme görevi gören küçük damar kümeleri mevcuttur.Böbreklerde hasar meydana geldiğinde böbrekler atıkları tam anlamıyla atamaz ve bu atıklar kanda kalabilir. Aynı zamanda kanda bulunan albümin ismindeki bir protein idrar içine sızar. Mikroalbümin testi sayesinde bu protein algılanabilir. Diyabet ve kan basıncının yüksekliği gibi etkenler bu filtreleme sisteminin zarar görmesine neden olabilmektedir. Mikroalbümin düzeyinde artış olması çoğunlukla böbrek hasarıyla bağlantılı olarak ortaya çıkan ilk belirtidir. Mikroalbümin testleri, bu tarz hasarları mümkün olabilecek en erken zamanda teşhis ederek olası böbrek yetmezliği durumlarının önlenmesinde önemli rol oynar.