Sedimantasyon (ESR) Tahlili Nedir? Normal ve Yüksek Değerleri Nelerdir?

Sedimantasyon (ESR) kan içerisindeki iltihap nedeniyle kırmızı kan hücrelerinin bir saat içerisinde dibe çökme değerini ölçerek kandaki iltihap yoğunluğunu bulmayı sağlar.

Sedimantasyon (ESR) Tahlili Nedir? Normal ve Yüksek Değerleri Nelerdir?

Vücut içerisinde zamanla çeşitli bölgelerde iltihaplanmalar meydana gelir. Bu iltihaplanmaları ise sedimantasyon tahlili ile ölçülmektedir. ESR yani Eristrosit Sedimantasyon Oranı olarak da bilinen bu test kan tahlil değerlerinden biri olmaktadır. İltihaplanma şüphesi olan bütün hastalıklarda yapılabilen bu test bağışıklık sistemi rahatsızlıklarında, kanser vakalarında, enfeksiyonel rahatsızlıklarda daha sık tercih edilmektedir. CRP yani vücutta iltihaplanma olup olmadığını anlamak amacıyla yapılan testin sonuçlarının olumlu çıkmasından sonra vücudun hangi bölgesinde iltihaplanma olduğunun da tespit edilmesinin ardından sedimantasyon tahlili yapılmaktadır.

Sedimantasyon kelime anlamı olarak çökeltme, tortulaşma gibi anlamlara gelmektedir. Sedimantasyon testi nedir sorusunun cevabı da kan içerisindeki kırmızı kan hücrelerinin çökmesi anlamına gelen tahlili içermektedir. Kırmızı kan hücrelerinin çöküyor olması bu ismi almasını sağlamıştır.

Oldukça basit, ucuz ve sonucu kısa sürede verebilen bir test olmasından dolayı çok eskiden beri uygulanmaktadır. Sedimantasyon ESR tahlili vücudun neresinde iltihaplanma olduğuna dair bir bilgi vermez. Ancak vücudun içerisindeki iltihaplanmanın yüksek oranda olup olmadığını haber verir.

Sedimantasyon (ESR) Tahlili Nasıl Yapılır?

Sedimantasyon (ESR) tahlili öncesinde doktorun kişiden C-reaktif protein yani CRP testi istemesi gerekir. CRP tahlili sonuçlarında kişilerde iltihaplanmanın olduğu saptanırsa kişilere vücuttaki iltihap miktarını öğrenebilmek adına ESR tahlili yapılmaktadır. Bunun dışında CRP testi olmadan sadece ESR tahlili ile kişilerde iltihaplanma olduğuna dair yorum yapmak doğru olmayacaktır.

Kişiden alınan kan ile CRP değerleri ölçüldükten sonra eğer kişinin vücudunda iltihaplanma var ise ESR testi yapılmalıdır. ESR tahlili ise yine kan yolu ile yapılan bir testtir. Tüp içerisine alınan kan belirli bir süre içerisinde çökmeye başlayacaktır.

Sağlıklı bir insandan alınan kan bir saat içerisinde kolay kolay çökme yapmaz. Ancak iltihaplanmanın olduğu kişilerden alınan kan bir saat gibi bir süre içerisinde dibe çökmeye başlayacaktır. Sedimantasyon tahlili de kan içerisindeki kırmızı hücrelerin ne kadar sürede dibe çöktüğünü ölçerek iltihaplanmanın yüksek mi yoksa normal mi olduğunu bildirir. Bu testin sonuç vermesi genellikle 1 saati bulmaktadır. Kan içerisinde oluşan iltihap hücreleri zamanla kırmızı kan hücrelerinin bir yere toplanmasını sağlar. Kırmızı kan hücreleri de toplandıkları yerde ağırlaşarak çökmeye başlar. Eğer iltihap miktarı yüksek ise kırmızı kan hücreleri daha kısa sürede çökmeye başlayacaktır.

Sedimantasyon (ESR) Normal ve Yüksek Değerleri

Sedimantasyon testi kişilerden alınan kanın 1 saat içerisinde ne kadarının tüp içerisinde tabana çöktüğünün sonucunu vermektedir. Buna göre sağlıklı kişilerde ESR değerleri şu şekilde olmalıdır:

Yaş ve Cinsiyet Normal ESR Değerleri (1 saatte)
Yenidoğan 0-2 milimetre
Çocuklarda 0-10 milimetre
Erkeklerde 0-15 milimetre
Kadınlarda 0-20 milimetre

NOT: Yaşlılarda tabloda verilen değerler biraz daha yüksek olabilir.

Yaşa Göre Erkek ve Kadınlar Normal ESR Değerleri (1 saatte)
50 yaş üstü erkekler 20 milimetre
50 yaş altı erkekler 15 milimetre
50 yaş üstü bayanlar 30 milimetre
50 yaş altı bayanlar 50 milimetre

NOT: Gebelik döneminde ESR değerlerinde değişim görülebilir. Bu değişimler gebe olmayan kadınlardakinden farklıdır.

Gebelik Dönemleri Normal ESR Değerleri (1 saatte)
1. Trimester 4- 57 milimetre
2. Trimester 7- 47 milimetre
3. Trimester 13- 70 milimetre

Sedimantasyon yüksekliğinin çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Bu nedenler şu şekilde sıralanabilir:

  • Ateşli romatizma
  • Zatürre
  • Tüberküloz
  • Apandisit
  • Böbrek, kemik, eklem, deri veya kalp kapakçığı iltihapları
  • Pelvik inflamatuar hastalık
  • Vücudun genelinde görülebilen iltihaplar
  • Reaktif artrit
  • Romatizmal polimiyalji
  • Graves hastalığı
  • Septik artrit
  • Polimiyozit
  • Deri veremi
  • Alerjik damar iltihabı
  • Makroglobülinemi
  • Sistemik lupus eritematozu
  • Romatizmal eklem iltihabı
  • Hiperfibrinojenemi
  • Kanser
  • Gebelik
  • Hamilelik kan zehirlenmesi

Sedimantasyon yüksekliğinin görüldüğü kişiler bu durumu ortadan kaldırmak adına düzenli bir şekilde egzersiz yapmalıdırlar. Ayrıca ESR oranı yüksek olan kişilerde genel olarak şu belirtilerde görülebilmektedir:

  • Baş ağrısı
  • Boğaz ağrısı
  • Ateş
  • Vücutta iltihaplanma
  • Cilt döküntüsü
  • Eklem ağrısı
  • Ciltte kızarma ve döküntü
  • Yorgunluk ve halsizlik

Sedimantasyon testi ancak farklı testlerle birlikte yorumlandığında doğru sonuçlar verecektir.