Kreatinin Testinin Ölçümü, Aşamaları ve Tahlilleri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Kreatinin maddesinin vücudumuzdaki değerlerinin ölçümü ve böbrek fonksiyonlarının durum tespiti için kullanılan kraetinin testinin yapılışı ve tahlilleri hakkında bilinmesi gerekenler yazımızda.

Kreatinin Testi

Kreatinin testleri; böbrek fonksiyonlarının doğru çalışıp çalışmadığını ve klerens düzeylerini gözlemleyebilmek amacıyla yapılan testlerdir. Kanda ve idrarda saptanabilen kreatinin maddesi, proteine benzer yapıda ve tamamen atık bir maddedir. Vücudumuzdaki kas kasılmaları için gerekli olan kreatin maddesinin yakılmış halidir ve herhangi bir değişime uğramadan kan yoluyla böbreklere taşınıp idrar yoluyla vücudumuzdan atılmaktadır. Kreatinin ölçüm testleri, böbrek fonksiyonlarını değerlendirmede BUN (üre azotu) testi ile beraber kullanılmaktadır. 

Kreatinin ölçümü testinde kan ve idrar kullanılmaktadır. Normal şartlarda kan testi ile ölçümleri yapılabilmekle beraber, klirensi hesaplamaları için idrar testine de gerek duyulmaktadır. Kandaki ve idrardaki miktar birbiriyle ters orantılıdır. Kanda kreatininin değeri yükselmişse bu böbreklerin doğru çalışmadığı anlamına gelir ve idrarda değerler düşük çıkmaktadır. 

Bu testlerin sonuçları böbrek fonksiyonlarının düzgün çalışıp çalışmadığının belirlenmesi dışında, vücudun susuz kalıp kalmadığının tespitinde, böbrek hastalıklarının gidişatının izlenmesinde, böbrek ameliyatları sonrası takipte, böbrek vasıtasıyla atılan ilaçların dozajlarının belirlenmesinde ve böbreklere uygulanan tedavilerin iişe yarayıp yaramadığının tespitinde de kullanılmaktadır. Kreatininin testi sonuçları erkeklerde bayanlara oranla daha yüksek çıkmaktadır. Bunun nedeni erkeklerin kas kitle endeksinin bayanlara oranla daha yoğun olmasıdır. Kaslar tarafından üretilen bu atık kas endeksinin düşük olduğu insanlarda daha düşük çıkmaktadır.

Testin Yapılışı ve Sonuçları

Kreatinin testi yapılışında kolda bulunan bir toplardamardan kan örneği alınmaktadır. Aynı zamanda klirensi hesaplamaları için 24 saatlik idrar örneklerine ihtiyaç duyulmaktadır. Normal şartlarda saptanan kreatinin değerleri;

Erkeklerde: 0.6-1.2 mg/dL arasında,

Kadınlarda: 0.5-1.1 mg/dL arasında, 

Çocuklarda: 0.3-0.7 mg/dL arasındadır.

Ancak test sonuçları spor yapan ve vücudundaki kas kitlesi daha yoğun olan bireylerde bu oranlara göre daha yüksek çıkmaktadır. Testin yapılacağı hastadan 24 saatlik idrarı istenir. Bu idrarlar hastanın yaşına ve durumuna göre dört saat ve 12 saatlik aralıklarla temin edilmelidir. İdrar tahlilinde kullanılacak örneklerin 24 saatlik olarak istenmesinin nedeni ise böbrek fonksiyonlarının ve bundan dolayı da idrarda bulunan kreatininin miktarının an be an değişiklik gösteriyor olmasıdır. İdrar örnekleriyle birlikte alınacak kan da idrar örneklerinin alındığı günde ve saatlerde alınmalıdır. Bu şekilde kan ve idrarda bulunan kreatininin miktarları kıyaslanarak klirensi değerlendirmesi yapılabilir. Örnekler laboratuvar ortamına alınarak test yapılır ve sonuçları böbrek durumunun değerlendirmesi için kullanılır. 

Testin Gerektiği Durumlar

Bir sağlık muayenesi esnasında rutin olarak kapsamlı veya temel metabolik sistemin bir bileşeni olan kreatinin ölçümü istenebilir. Aynı zamanda doktorlar bazı durum ve bulgular üzerinden böbrek fonksiyonlarının düzenli çalışıp çalışmadığını kontrol edebilmek için de bu testi istemektedirler. Böbrek işlevlerindeki bozukluğun en belirtileri ise şu şekildedir;

  • Yüksek kan basıncı
  • İdrar miktarında azalma
  • Köpüklü, kanlı veya kahve renk tonunda idrar
  • İdrar yapma esnasında idrar dışı akıntılar
  • Gece idrar sıklığında değişkenlikler
  • Böbreklerin bulunduğu bölgelerde ağrılar
  • Yorgunluk hissi, konsantrasyon kaybı, iştahsızlık ve uyku sorunları.

Bu testlerin aç ya da tok karnına yapılması fark etmez. Ancak metil dopa, trimetroprim, sefalosporinler gibi antibiyotikler, C vitamini, Simetidin ve idrar söktürücüler gibi ilaçlar ve maddeler kraetinin miktarında yükselmeye neden olacağından testler öncesinde en az 24 saat önceden kullanımı durdurulmalı ve alınmamalıdır. Yine testten 24 saat öncesi itibariyle et ve protein alınmamalıdır. Bunun dışında, kas hareketlerinin en çok yoğunlaştığı durumlar olan spor ve egzersizler de bu testlerden önce 48 saat yapılmamalıdır.