İdrarda Bulunan Kreatinin Özelliği, Yüksek, Düşük ve Normal Değerleri

Kas metabolizmasının önemli bir ürünü olan kreatinin önemi, normal değerleri, değerlerindeki düşüş ve artışların insan üzerindeki etkileri hakında bilinmesi gerekenler yazımızda

İdrarda Kreatinin

Kreatinin; vücudumuzda büyük bir çoğunluğunu kaslarımızın ürettiği atık bir üründür ve 113d ağırlığında, protein yapısında bir maddedir. Bu ürünün tamamı normal şartlarda böbrekler tarafından idrar yoluyla vücudumuzdan çıkması sağlanır. Bu atım hiçbir değişim göstermeden yapılır. Yani kreatinin vücudumuzda herhangi bir işlevi veya görevi olan bir madde değildir. Böbrek fonksiyonlarının yeteri kadar sağlıklı çalışmadığı durumlarda bu maddenin vücuttan tam anlamıyla çıkması sağlanamaz ve bu da kanda ve idrarda saptanabilen kreatinin miktarının artmasına neden olur. Bu nedenle protein yapısında olan kreatinin maddesinin referans değerinden yüksek çıkması normal değildir ve böbreklerde sorun olduğu anlamına gelir. 

24 saatlik idrarda kreatinin ölçümü testleri böbrek fonksiyonlarının çalışıp çalışmadığını, böbrek ve karaciğer ile ilgili olabilecek rahatsızlıkları ve klirensi seviyesini tespit edebilmek amacıyla yapılmaktadır. 

Kreatinin klirensi testi ise idrardaki kreatinin seviyeleri ile kandaki kreatinin seviyeleri arasındaki dengeyi ölçebilmek ve referans değerlerini karşılaştırabilmek için uygulanmaktadır. Kreatinin ve klirensi testinin uygulanabilmesi için idrar ve 24 saatlik kan örneklerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu testler için 24 saatlik idrar toplanır ve kan örneği alınır. Örnekler laboratuvar görevlileri tarafından incelemeye alınır, idrardaki ve kandaki kreatinin referans değeri ölçülür, 24 saatlik periyotta ne kadar idrar toplandığına bakılır. Daha sonrasında ise klirensi oranına bakılır ve hesaplama hastanın beden ölçüsüne göre ayarlanır. 

İdrarda Kreatinin Değerleri

İdrarda saptanan kreatininin klirensi testleri için referans aralığı 0.5-1.5mg/dL olmalı ve normal şartlarda kayda değer bir değişkenlik göstermemelidir. Ancak bazı durumlarda ve rahatsızlıklarda bu referans değerler düşük veya yüksek sonuç vererek referans değer aralığı dışına çıkabilmektedir. Glomerilonefrüt, kan hastalıkları, böbrek yetmezliği, piyelonefrit, myasteniya gravis, rabdomyoliz, aşırı et tüketimi ve idrar yolu tıkanmaları gibi etkenler idrarda ve kanda kreatinin değeri ve referans aralığı hesaplama konusunda yanıltıcı rol oynamaktadırlar. Kreatininin klirensi testinde kreatininin miktarı tek başına kayda değer bir anlam ifade etmez. Kan kreatininiyle birlikte böbrek fonksiyonlarının ifadesinde değer kazanır. İdrarda bulunan kreatininin normal miktarı ( 24 saatlik idrarda) 500-2000 mg / kg / 24 saat arsında değişim gösterir. Netice kas kitlesi yaşı ile ilişkili olmakla beraber erkekler için 14-26 mg / kg / 24 saat, bayanlar için ise 11-20 mg / kg / 24 saat olmalı ve normal şartlarda bu değerler dışına çıkmamalıdır. Kan ve 24 saatlik idrar testleri sonucu kreatininin klerensi düzeyi aşağıdaki gibidir;

1-3 yaş 45-65 mL/dk
4-5 yaş 60-80 mL/dk
6-12 yaş 70-100 mL/dk
13-50 yaş erkek 90-137 mL/dk
13-50 yaş kadın 80-125 mL/dk
51-60 yaş erkek 85-132 mL/dk
51-60 yaş kadın 75-120 mL/dk
60+ yaş erkek 80-132 mL/dk
60+ yaş kadın 70-120 mL/dk

 

 

 

 

 

 

 

Yüksek ve Düşük Kreatinin

İdrarda saptanan keratininin miktarı vücut kas kitlesine ve bazı etkenlere bağlı olarak yüksek ya da düşük çıktığı durumlar bulunur. 24 saatlik idrarla yapılan testlerin sonucunda kreatininin düşük çıkmasının tıbbi açıdan herhangi bir önemi yoktur. Ancak yüksek çıkması uzun süreli açlıkla da ilişkili olabilmekle beraber, enfeksiyon, böbrek yetmezliği, kas hastalıkları, hormonel bozukluk, romatoid artrit ve birçok rahatsızlığın habercisi olabilmektedir. Aynı zamanda yanık ve kemik kırılmalarında da kreatininin miktarının yüksek çıkmasına neden olabilir. Bu rahatsızlıkların tespiti için ise kan testleri kullanılmaktadır.