İdrar İçinde Keton Görülmesi Neden Olur ve Test Nasıl Yapılır?

İnsanlarda kan şekerini düzgün şekilde kullanamadığına depolanan yağ parçalanmaya başlayacaktır. Bundan dolayı ketonlar ortaya çıkacaktır.

İdrarda Keton Görülmesi

İdrar tahlilinde keton kişi vücudu enerji için yağ yaktığında üretilir. İnsanların vücudu normal süreç içinde diyette karbonhidrattan aldığı enerjileri almaktadır. Yalnız diyet enerji için şekeri ( glikozu ) vermek adına yeterli karbonhidrat içermezse kişi vücudu kan şekerini düzgün şekilde kullanamazsa depolanmış yağ parçalanmaya başlar ve ketonlar yapılır. Ketonlar çoğu zaman karaciğerde meydana gelir. Çok az miktarda keton idrarda parçalanırlar.  Bunun yanı sıra karbonhidratların kullanımı yapılmıyorsa veya bir enerji kaynağı olacak şekilde kullanım yoksa yağ ana enerji kaynağı olacaktır. Bu durumda yüksek düzeyde keton oluşur. Bundan dolayı idrar içinde yüksek keton seviyeleri oluştuğunda vücudun ana enerji kaynağı olarak yağ kullandığını göstermektedir.

Vücutta bulunan yüksek keton düzeyleri karın ağrısı, bulantı, kusma ve ishale neden olabilir. Yağlar enerji için yakıldığı idrarda en sık görülen ketonlara asetoasetat ve beta-hidroksibutirik asittir.

Nedenleri

İdrarda keton oluşumunun nedenleri arasında;

  • Bulimia nevroza
  • Anorexia nervosa
  • Açlık, 12 ile 18 saat açlık olması soruna neden olur.
  • Kötü kontrol edilen diyabet, diyabetli olan kişilerin kendilerine her yönde dikkat etmesi gerekir.
  • Diyabetik ketoasidoz
  • Alkol bağımlılığı, aşırı düzeyde alkol alınması insan vücuduna ciddi düzeyde zararlar verir. Bu konuda dikkatli olunmalıdır.
  • Ketojenik diyet, bu diyet düşük karbonhidratlı ve yüksek yağlı bir diyettir. Bundan kaynaklı olarak kişi vücudunda keton artışına sebep olabilir. Ketojonik diyetler genelde epilepsi hastalıkları için kullanılan bir beslenme şeklidir.

Kimlere Keton Seviyesi Testi Yapılır

Keton testi kan ve idrar örnekleri ile yapılır. Ketonlar için idrar testinde test şeritleri kullanılmaktadır. Bu teste ihtiyaç duyulmasının farklı nedenleri vardır. Bunlar;

  • Özellikle glikoz seviyelerinde yükseklikler olduğunda ve DKA riski mevcutsa, şeker hastalığı izlenmesi, kan şekeri düzeylerini ( glikoz) izlenmesi için yapılmaktadır.
  • Yüksek yağlı veya düşük karbonhidratlı bir diyet ve beslenme yapan kişilerde yararlı olacaktır.
  • Oruçtan kaynaklı olarak yemek yemeyen ya da yemek bozukluğu olan kişilerde sorunların izlenmesi adına uygulanır.
  • Gebelikle idrarda keton seviyesi ölçümü diyabetli olan kadınlarda uygulanmaktadır. Bu test kadın doğum uzmanları tarafından dönem dönem istenebilir.

Test Şeritlerinin Güvenilirliği

İdrar ile yapılacak olan test uzman tarafından istenir. Bazı durumlarda idrar keton pozitif ama keton bulunmaz. Bunun sebepleri arasında;

  • Bazı ilaçları alınması
  • C vitamini desteği alımı
  • Vücudun çok kuru olması

Ketonlar için idrar testinde karşılaşılan başlıca sorunlardan bir tanesi de idrarda ketonlara pozitif hale gelmenin gecikmesidir. Kan içinde bulunan keton düzeylerinde ani bir artış meydana gelebilir ama idrar içinde yüksek düzeydeki ketonların tespitinde gecikme olur. Aynı şekilde idrar içinde bulunan ketonlar pozitif olabilir. Çünkü ketonlar düşmeye başlamış olsa bile, ketonlar idrara birkaç saat önce geçmiştir. Farklı durumlarda idrar keton şeritleri, idrarın içinde ketonlar olduğunda negatif olabilmektedir. İdrar test kitleri ana keton değil, beta-hidroksibutirat olan asetoasetatı tespit etmektedir.

Diyabette Ketonlar

Aşırı düzeyde insülün eksiklikleri, kan şekeri düzeyleri idrar ve kan içinde yüksek keton değerlerine sebep olabilir. Ketonların izlenebilmesi diyabet hastası olan kişiler için oldukça önemlidir. Diyabet hastası olan kişilerin;

  • Bu hastalığa sahip kişiler kendilerini iyi hissetmediklerinde ketonların değerlerine baktırmak adına uzmana başvurmalıdır.
  • Beslenme açısından düşük karbonhidratlı yiyecekler tercih edilmeli ve düzenli egzersiz yapılmalıdırlar. Bu sayede ketonların seviyelerinde düzelmeler meydana gelir.
  • Kan şekeri düzeyleri yüksek olduğunda bu değerlere bakılması gerekir.

Diyabetik ketoasidoz durumunda vücutta insülün tükenir ve bu durum şeker hastaları için oldukça ciddi bir durumdur. Bu sorun kişi vücudunda ketonların birikmesine sebep olur. Bu ketonlarda lekelenmeler meydana gelmiyorsa yaşamsal anlamda tehlikeler ortaya çıkabilir. Kısa süre içinde fark edilirse hızlı şekilde tedavi altına alınabilir. Diyabeti olan kişilerin riskin farkında olması ve diyabetik ketosidoz gerçekleşirse ne yapacağını bilmesi çok önemlidir. Diyabetik ketosidoz belirtileri aşağıdakileri içermektedir;

  • Her zamankinden daha çok idrar akması meydana gelir.
  • Aşırı düzeyde susama hissi oluşur.
  • Kişi kendini hasta hisseder.
  • Mide bulantısı ve kusma oluşur.
  • Karın ağrısı meydana gelebilir.
  • Nefeste koku oluşur.
  • Solunum derin ve hızlı şekilde gerçekleşir.
  • Ruhsal açıdan çöküntüler meydana gelir.
  • Kişi kendini şaşkın ve yorgun hisseder.

Teste Hazırlanmak

İdrar testi ile ketonların belirlenmesi adına belli bir süre yeme ve içme ile alakalı durumun kesilmesi gerekebilir. Testin yapılmasından önce yapılması gerekenler konusunda uzman hastasına gerekli olan tüm bilgileri verecektir. Bu bilgiler ışığında gerekli olan detayların uygulanması lazımdır. Genelde yemek ve içme dışında herhangi bir uygulamaya yapmaya gerek kalmaz. İdrarla yapılacak olan testin herhangi yaşamsak bir riski bulunmamaktadır.

Test sonuçları belirli bir sayılarda olabilir, küçük, orta veya büyük keton miktarı olarak listelenebilir. Normal çıkan sonuçlar kişilerin beslenmesine, aktivite seviyesine, gün içi yorgunluklarına ve diğer faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterir. Yüksek ketonların seviyeleri tehlikeli bir hal alabilir olabilir. Uzman hekim kişi için normal olan seviyeleri ve yapılan testlerin sonuçların ne anlama geldiğini detaylı şekilde anlatır. Bu konuşmada hastaların aklına takılan tüm soruları uzman hekime sorması ve kendini aydınlatması gerekir. Hastaların aklındaki sorular aydınlatıldıktan sonra hastalıklar ile savaşması daha kolay hale gelir.